„Kreatywność to wymyślanie, eksperymentowanie, wzrastanie, ryzykowanie, łamanie zasad, popełnianie błędów i dobra zabawa”. – Mary Lou Cook
Wychowanie młodego człowieka „pasującego” do wyzwań przyszłości to ogromny egzamin zarówno dla rodziców, jak i nauczycieli. Rozwój technologii powoduje, iż to co jest dzisiaj na topie, za moment stanie się reliktem przeszłości, zupełnie nieprzydatnym człowiekowi żyjącemu w połowie XXI wieku.
Jak podaje Roman Schulz – autor publikacji z dziedziny pedagogiki ogólnej i innowatyki pedagogicznej, wśród cech pożądanych u człowieka przyszłości dominujące będą innowacyjność oraz twórczość. Rozwijanie kompetencji związanych z kreatywnością oraz przedsiębiorczością wśród uczniów wymaga dokonania wielu zasadniczych zmian w szkolnej przestrzeni edukacyjnej. Zarówno nauczyciel, jak i uczeń powinni zacząć odważnie podejmować ryzyko, planując, przejawiając konsekwencje w swoich działaniach, podążać za innowacyjnymi, nieszablonowymi rozwiązaniami edukacyjnymi. Dynamika zmian jakie zachodzą we współczesnym świecie wymaga dostosowania i wdrożenia ich do aktualnych potrzeb. Nauczyciel nie jest już skarbnicą wiedzy, jedynym mistrzem, a uczeń, niewątpliwie, może przejąć rolę mędrca. Edukacja powinna nieustannie ewoluować tak, aby w dalszym ciągu móc efektywnie oddziaływać na młodego człowieka.
W obliczu wzrastającej indywidualizacji, złożonych zależności społecznych i wielokulturowości oraz coraz większych wymagań w życiu zawodowym i prywatnym, konieczne jest rozwijanie kreatywności. Jest to kompetencja, która pozwala odpowiednio rozwiązać problemy w sytuacjach, gdy żadne ze znanych i wypróbowanych rozwiązań nie są skuteczne. Oprócz pomysłowości, wyobraźni i fantazji potrzebne są również: konsekwencja w dążeniu do osiągnięcia celu, związana z nią wytrwałość i dyscyplina. Kreatywność, inna od odtwarzania, powtarzania znanych funkcjonalności, umożliwia rozwój jednostki jaką jest człowiek, ale i całego społeczeństwa. Jest ona konieczną umiejętnością w poszukiwaniu nowych rozwiązań problemów, nowych sposobów na organizację życia. Przygotowuje do podejmowania najróżniejszych, nieprzewidywalnych wyzwań i zadań. Powinna stanowić podstawę przygotowania dzieci do przedsiębiorczych działań w przyszłości. „Twórcze myślenie”, „kreatywność” – to hasła, które coraz częściej pojawiają się w edukacji, w działaniu, a co najważniejsze pozwalają na rozwijanie kluczowych kompetencji.
Przedsiębiorczość w języku potocznym rozumiana jest jako „zmysł gospodarczy”. Odnosi się do rodzaju aktywności, który cechuje się dążeniem do osiągania efektywnych wyników we własnej pracy czy twórczego działania. Kim jest więc „Przedsiębiorcze dziecko”? To dziecko, które posiada, rozwija i pielęgnuje w sobie zbiór różnych cech i umiejętności. Zwrot „Przedsiębiorcze dziecko” zawiera w sobie 2 odniesienia – w kontekście rozwoju osobistego oraz edukacji finansowej. Oczywiście przedsiębiorczość kojarzy nam się z pieniędzmi, ale istotnym będzie to, czy nasza pociecha będzie potrafiła umiejętnie nimi dysponować. Bez rozwoju osobistego i różnych kompetencji żaden przedsiębiorca nie zajdzie daleko… Kompetencje miękkie będą najbardziej pożądane przez rynek pracy i pracodawców. Dzisiejsi uczniowie niejednokrotnie w swoim życiu zmienią zawód, dlatego będą potrzebowali umiejętności, które pozwolą im poradzić sobie z rzeczywistością w stale zmieniającym się świecie.
Można by pomyśleć: jak 7-8-latek może rozwijać przedsiębiorczość? Jak dziecko, które nie opanowało jeszcze ekonomii, podstaw biznesu może mieć „zmysł gospodarczy”? Ba! Często nawet z obliczeniami pieniężnymi ma duży problem.
Otóż! Rozwijanie kreatywności, innowacyjności, przedsiębiorczości należy rozpocząć jak najwcześniej… A gdzie? Wszędzie tam gdzie się da! W domu, w przedszkolu i w szkole… A jak?? Po prostu, należy pozwolić dzieciom działać. Przekazać im ster, pozwolić na samodzielność i decyzyjność oraz stworzyć przestrzeń do twórczych i kreatywnych działań. I nie chodzi tu wcale o PRZESTRZEŃ mierzoną w metrach kwadratowych, ale o PRZESTRZEŃ („wolność”) EDUKACYJNĄ.
Na jakość warunków edukacyjnych wpływa nie tylko dobrze przygotowany nauczyciel, ale przede wszystkim dobre zagospodarowanie miejsca – przestrzeni rozumianej też jako zagospodarowanie czasu. Niewątpliwie pozwala ona uczniom na uczenie się i rozwijanie ich aktywności własnej oraz kreatywności. Każdy człowiek – ten mniejszy i większy może być twórczy, nie musi ograniczać się do naśladowania czy powtarzania, czasem wystarczy po prostu udostępnić ten przysłowiowy kawałek podłogi, aby dać coś od siebie.
Nie liczba wypełnionych ćwiczeń jest wyznacznikiem opanowania umiejętności, a stworzenie przestrzeni, w której dzieci będą miały czas na realizację swoich pasji, a tym samym będą miały motywację do robienia tego „czegoś”… Bardzo ważnym jest to, aby dać uczniom swobodę, możliwość planowania oraz samostanowienia.
Uczenie się jest efektywne wtedy, kiedy angażuje nie tylko umysł, ale i emocje, gdy daje uczniom możliwość bycia częściej twórczym niż odtwórczym. Osoby myślące w sposób innowacyjny, mają dużo pomysłów, odkrywają więcej nowatorskich rozwiązań. Charakterystyczną cechą nieszablonowego myślenia jest umiejętność zestawiania zagadnień różniących się od siebie – łatwość dostrzegania tego, co dla innych jest niezauważalne. Dzieci powinny mieć takie warunki, które umożliwią im rozwijanie niestereotypowego myślenia i działania, powinny rozwijać dociekliwość, ciekawość, powinny doświadczać oraz zarządzać czasem.
Zgodnie z powiedzeniem, że: ABY NAUCZYĆ SIĘ ZARZĄDZAĆ WOLNYM CZASEM, TRZEBA MIEĆ NA TO CZAS!
Bycie przedsiębiorczym wymaga nie tylko odwagi i śmiałości w realizowaniu swoich celów, ale również ogromnej kreatywności. Motywowanie do rozwijania kreatywności zapewnia poczucie satysfakcji, wspiera samodzielność i decyzyjność uczniów. Należy więc stworzyć takie warunki, w których uczeń będzie mógł wykorzystać swój potencjał, będzie mógł planować, eksperymentować, popełniać błędy oraz wyciągać z nich wnioski.
“Kreatywność jest zaraźliwa. Podaj dalej!” A. Einstein
Kształtowanie wiary we własną kreatywność można – a nawet należy ćwiczyć w każdym możliwym momencie. Oto kilka wskazówek jak rozwijać kreatywności i przedsiębiorczość u dzieci 😉
- zamiast kupienia nowej zabawki zaproponuj tworzenie jej własnoręcznie z recyclingu,
- zamiast budowania z klocków według instrukcji – tworzenie konstrukcji z dostępnych materiałów
- zamiast kupowania „gotowych” rozwiązań – tworzenie „prowizorycznych” i udoskonalanie ich.
Planując zabawy z dziećmi należy kierować się ich zainteresowaniami, unikać zbytniego ograniczania oraz sugerowania konkretnych rozwiązań.
Z pozdrowieniami,
Magdalena Łukasiak
nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej, pedagog, doradca zawodowy, tutor nauczycieli, liderka Kreatywnej Pedagogiki, trener kompetencji miękkich
Życiowe motto: „Uwierz w swoje marzenia, nic nie jest niemożliwe” Neymaroraz
Natalia Sowińska
nauczycielka, pedagog, terapeuta pedagogiczny i behawioralny, oligofrenopedagog, trener kompetencji miękkich
Życiowe motto: “Chcieć to móc”autorki bloga Karuzela – Akademia Rozwoju i Zabawy
we współpracy z firmą Rozwiń skrzydła – doradztwo zawodowe i szkolenia w ramach projektu Inspiracja jest kobietą! ?
Wspólnie bardzo dziękujemy za Twój czas i uprzejmie prosimy o:
- zostawienie swojego komentarza, łapki, abyśmy wiedziały, że nie piszemy „do szuflady”, że będziesz chciała do nas wpadać, że to co proponujemy jest Tobie również bliskie,
- odwiedzenie nas na Instagramie i Facebooku, aby poznawać nas i naszą pracę jeszcze bliżej,
- podanie dalej, aby inne osoby dowiedziały się o tym, co Ciebie poruszyło, zastanowiło, zaskoczyło czy wzbogaciło i również miały szansę z tego skorzystać.
Z uściskami,
Ania i Agnieszka 🙂
