W ostatnim czasie od wielu osób słyszałam w rozmowie hasła typu: „żeby ten rok wreszcie się skończył”, „na szczęście już za chwilę minie ten straszny rok”, „byle dotrwać do nowego roku” itp. Zastanawiałam się, jaki jest tego dokładny powód? Dlaczego tak się dzieje? W tych rozważaniach starałam się pójść dalej, poza obecnie panującą sytuację w kraju czy na świecie…
Jako naród bardzo często skupiamy się na negatywnych aspektach naszego życia. Na tym co złe, niedobre i niemiłe. Zaś w zdecydowanie mniejszym stopniu dostrzegamy małe dobre rzeczy. O czym zresztą niejednokrotnie pisał wybitny polski psycholog Bogdan Wojciszke. Mówił nawet o kulturze narzekania. Również profesor Janusz Czapiński wskazuje na pesymizm Polaków.
Dlatego też na początku chciałabym Cię gorąco zachęcić do tego, aby spojrzeć na zaszły rok z innej perspektywy. Zapewne dla wielu z nas był to ciężki i wymagający czas. Pełen różnych trudności, a także nielekkich chwil i nieprzyjemnych emocji. Chcę Ci jednak zaproponować zadanie polegające na głębszej analizie. Przypomnij sobie cały 2020 r., co robiłaś, czego doświadczyłaś. Rozważ zarówno obszar życia zawodowego, jak i prywatnego. Podejdź do tematu na poziomie faktów oraz emocji. Następnie na czystej kartce papieru napisz na środku: 2020 – imię – i wypisz dobre rzeczy, które Cię spotkały, a także wydarzenia, za które jesteś wdzięczna w niniejszym roku. Czego nowego nauczyłaś się w tym czasie o samej sobie? Zachęcam, żeby najpierw zrobić to zadanie, a dopiero później przejść do SMART-nych postanowień noworocznych ?
Jeżeli chcemy mieć satysfakcjonujące życie prywatne oraz zawodowe niezmiernie istotne jest zadbanie o swój dobrostan psychiczny (Ryff, C., Singer, B. Paradoksy kondycji ludzkiej: dobrostan i zdrowie na drodze ku śmierci / Ironies of the human condition: well-being and health on the morality; Ryff, C.D., Singer, B. H. (2008). Know thyself and become what you are: A eudaimonic approach to psychological well-being). Profesor Carol Ryff wraz z profesor Burton Singer definiują dobrostan psychiczny za pomocą sześciu wymiarów. Należą do nich: samoakceptacja, życiowy cel, osobisty rozwój, panowanie nad otoczeniem, autonomia, a także pozytywne relacje z innymi. Przybliżę Ci po krótce ich znaczenie. W trakcie czytania zachęcam Cię gorąco do autorefleksji. Zastanów się w jakim stopniu dany wymiar jest obecny w Twoim życiu codziennym.
- Samoakceptacja jest rozumiana jako pozytywny stosunek do siebie samej. Podstawę tego głębokiego szacunku do własnego Ja stanowi świadomość swoich pozytywnych oraz negatywnych cech. Dzięki uczciwej ocenie samego siebie, akceptacji dla własnego JA, a także świadomości swoich osobistych ograniczeń czy porażek może ukształtować się samoakceptacja.
- Życiowy cel rozpatrywany jest przez badaczkę jako umiejętność odnajdywania kierunku i sensu w życiu. Oznacza przekonanie o tym, że nasze życie jest ukierunkowane na realizację ważnego celu. A także umiejętność do stawiania oraz realizowania zadań życiowych, intencjonalność oraz samosterowność. Dotyczy również posiadania poglądów oraz przekonań zapewniających poczucie znaczenia i sensu w życiu. Bycie produktywnym i kreatywnym.
- Rozwój osobisty definiuje jako zdolność do ciągłego wykorzystywania swojego potencjału i talentu oraz umiejętność rozwijania nowych możliwości i zdolności. Otwartość na doświadczenia. Poczucie, że podejmowane wyzwania prowadzą do wzrostu kompetencji. Co wiąże się często z pokonywaniem przeciwności losu, które skłaniają nas do sięgania po siły wewnętrzne, które są głęboko ukryte.
- Panowanie nad otoczeniem jest rozumiane jako umiejętność radzenia sobie z otaczającym światem. Zdolność ta wymaga umiejętności jednostki do kreowania oraz pielęgnowania otoczenia, które jest odpowiedzialne za osobiste potrzeby. Kluczowe w rozwoju człowieka jest poczucie sprawstwa i kompetencji oraz przekształcenie otoczenia zgodnie ze swoimi wartościami i potrzebami. Dotyczy również podejmowania okazji, które niesie życie. Aktywne uczestnictwo w naszym otoczeniu. Jest to aspekt dobrostanu, w który jednostka musi się aktywnie zaangażować i jest to jedna z najważniejszych mocnych stron człowieka.
- Kolejny wymiar to autonomia, którą należy rozumieć jako umiejętność kierowania się własnymi przekonaniami oraz zdolność działania pod własne dyktando. Samosterowność i niezależność. Ocena siebie zgodnie ze swoimi własnymi wewnętrznymi standardami, związana z poczuciem radzenia sobie w codziennym życiu oraz poczuciem wolności. Są to aktywności zgodne z naszym wewnętrznym JA, natomiast mogą być niezgodne z konwencjonalną moralnością czy obowiązującym dogmatem.
- Ostatnim elementem dobrostanu psychicznego są pozytywne relacje z innymi, które obejmują radość, siłę, a także przyjemność, jaką jednostka czerpie z bliskiego kontaktu. Jest to również umiejętność doświadczania miłości, empatii w stosunku do innych, a także wchodzenia w głębsze relacje.
Zgodnie z tym podejściem dobrze przeżyte życie jest definiowane przez sposób, w jaki ludzie radzą sobie z trudnościami oraz wyzwaniami, w jaki sposób na nie reagują oraz jak je przekształcają. Szczęście powstaje w efekcie czynnego stawiania czoła komplikacjom, wyzwaniom, a także trudnościom. Odczuwanie przyjemności nie jest niezbędne do odczuwania szczęścia przez jednostkę.
Czym jeszcze jest szczęście? Władysław Tatarkiewicz, filozof i historyk filozofii (Tatarkiewicz, W. Traktat o szczęściu oraz Tatarkiewicz, W. O szczęściu), zaproponował definicję, w której podaje cztery sposoby rozumienia szczęścia. Zgodnie z pierwszym, szczęście oznacza powodzenie lub pomyślność, które stanowią sumę wydarzeń. Zgodnie z drugim, szczęście stanowią intensywne dodatnie przeżycia. Trzecie rozumienie to posiadanie najcenniejszych dóbr. Czwarte oznacza ogólne zadowolenie z całości życia. Tatarkiewicz uważał również, że szczęście jest rodzajem trwałego i pełnego zadowolenia – swoim zasięgiem obejmuje zarówno ogólne zadowolenie z życia, jak i z jego poszczególnych płaszczyzn. Tatarkiewicz zwraca również uwagę na fakt, iż ważne jest żeby jednostka cieszyła się z najmniejszych aspektów swojego życia. Wskazuje również, że braki doświadczane w życiu, np. cierpienie, mają również pozytywny wpływ na człowieka, są wręcz potrzebne, ponieważ podnoszą jego wartość, przenosząc na zadowolenie z całości życia. Przykładowo, bez odczuwania głodu nie bylibyśmy w stanie równie silnie doświadczać przyjemności z jedzenia. Rozpatrując trwałość zadowolenia w życiu, należy również pamiętać, że żadna istota ludzka nie jest w stanie cieszyć się nieustannie. W zasadzie, jeśli dana rzecz, daje nam przyjemność, która trwa dłużej, to staje się po pewnym czasie obojętna, a w kolejnym etapie nawet przykra, ponieważ zaczyna męczyć i nudzić. Dlatego, żeby móc odczuwać przyjemność niezbędne są jej interwały. W. Tatarkiewicz dodaje również, iż każdy: „kto żyje głębszym nurtem, tego cierpienia sięgają w głąb świadomości tak samo, jak jego zadowolenia. Los jego wacha się między szczęściem a nieszczęściem, inni zaś ludzie żyją poza tymi kategoriami, życie ich jest przyjemne lub przykre, ale ani szczęśliwe ani nieszczęśliwe” (Tatarkiewicz, W. Traktat o szczęściu, s. 34). Warto jednak pamiętać, iż do poczucia szczęścia człowieka niezbędne jest zadowolenie z całości życia oraz zadowolenie z poszczególnych jego elementów, takich jak: zdrowie, stanowisko, czy spokojne sumienie.
Wszystko dzieje się w naszej głowie. Natomiast warto pamiętać, że to my sprawujemy nad nią kontrolę ?. Starajmy się więc dbać o wszystkie wymiary dobrostanu wyodrębnione przez prof. Ryff oraz prof. Burton: samoakceptacja, cel życiowy, rozwój osobisty, panowanie nad otoczeniem, autonomia oraz pozytywne relacje z innymi. Pamiętajmy również, że nawet jeżeli spotyka nas coś przykrego czy trudnego to może w ogólnym rozrachunku przynieść pozytywne rzeczy. Dlatego zamiast czekać na nowe, lepsze czasy, dążmy do tego, aby szukać dobrych rzeczy w każdej najmniejszej chwili życia. Doceniajmy to co mamy.
Z pozdrowieniami,
Blanka Kondratowicz
dr psychologii, adiunkt w Zakładzie Psychologii Ekonomicznej i Psychologii Organizacji Uniwersytetu Gdańskiego
Życiowe motto: „W życiu ważne jest odnalezienie swojej własnej drogi na zdobywanie własnych szczytów”we współpracy z firmą Rozwiń skrzydła – doradztwo zawodowe i szkolenia w ramach projektu Inspiracja jest kobietą! 🙂
Wspólnie bardzo dziękujemy za Twój czas i uprzejmie prosimy o:
- zostawienie swojego komentarza, łapki, abyśmy wiedziały, że nie piszemy „do szuflady”, że będziesz chciała do nas wpadać, że to co proponujemy jest Tobie również bliskie,
- odwiedzenie nas na Instagramie i Facebooku, aby poznawać nas i naszą pracę jeszcze bliżej,
- podanie dalej, aby inne osoby dowiedziały się o tym, co Ciebie poruszyło, zastanowiło, zaskoczyło czy wzbogaciło i również miały szansę z tego skorzystać.
Z uściskami,
Ania i Agnieszka 🙂
